{"id":9426,"date":"2021-09-21T14:09:13","date_gmt":"2021-09-21T13:09:13","guid":{"rendered":"https:\/\/wp-dev-2.beesafe.pl\/?p=9426"},"modified":"2022-03-14T15:03:52","modified_gmt":"2022-03-14T14:03:52","slug":"badanie-cholesterolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beesafe.pl\/porady\/badanie-cholesterolu\/","title":{"rendered":"Badanie cholesterolu"},"content":{"rendered":"

Nadmiar cholesterolu we krwi mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych. Warto wi\u0119c w miar\u0119 regularnie, szczeg\u00f3lnie po czterdziestce sprawdza\u0107 jego poziom. Na czym polega badanie cholesterolu? Jakie s\u0105 normy? I o co chodzi z dobrym i z\u0142ym cholesterolem przeczytasz w naszym poradniku<\/strong>.<\/p>\n

Cholesterol trzymany w ryzach nie jest niczym z\u0142ym, ba, jest potrzebny do sprawnego dzia\u0142ania twojego organizmu. Niestety, w nadmiarze zwi\u0105zek ten mo\u017ce zwiastowa\u0107 powa\u017cne k\u0142opoty zdrowotne. Niesie bowiem ryzyko rozwoju mia\u017cd\u017cycy i chor\u00f3b kr\u0105\u017cenia (zawa\u0142y, udary, choroby wie\u0144cowa). Dlatego w ramach profilaktyki zdrowotnej warto monitorowa\u0107 jego poziom, wpisuj\u0105c na sta\u0142e w sw\u00f3j zdrowotny kalendarz regularne badanie cholesterolu.<\/p>\n

Co to jest cholesterol?<\/strong><\/h2>\n

Cholesterol jest zwi\u0105zkiem t\u0142uszczowym, kt\u00f3ry po cz\u0119\u015bci sami wytwarzamy (w 75 proc.), g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie, a tak\u017ce w innych narz\u0105dach i tkankach. Dostarczamy go tak\u017ce z zewn\u0105trz, wraz z po\u017cywieniem. Cholesterol jest potrzebny do budowy b\u0142on kom\u00f3rkowych, do produkcji hormon\u00f3w antystresowych oraz p\u0142ciowych (m.in. testosteronu, estrogenu, estradiolu i progesteronu), do przyswajania i tworzenia witaminy D3 czy do syntezy kawas\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych, bez kt\u00f3rych nie by\u0142oby mo\u017cliwe trawienie t\u0142uszcz\u00f3w i pozbywanie si\u0119 toksyn z organizmu.<\/p>\n

Na ca\u0142kowity cholesterol sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 HDL i LDL, czyli lipoproteiny potocznie zwane dobrym i z\u0142ym cholesterolem. Zar\u00f3wno jeden, jak i drugi s\u0105 niezb\u0119dne do prawid\u0142owego funkcjonowania. Dopiero ich nieprawid\u0142owe st\u0119\u017cenie powoduje k\u0142opoty, czyli ryzyko chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, mia\u017cd\u017cycy, wie\u0144c\u00f3wki, zawa\u0142\u00f3w serca czy udar\u00f3w m\u00f3zgu.<\/p>\n

\u201eDobry\u201d cholesterol (HDL) produkujemy sami. A on z kolei wytwarza witamin\u0119 D3, hormony nadnercza oraz p\u0142ciowe. Wspomaga prac\u0119 m\u00f3zgu i chroni przed mia\u017cd\u017cyc\u0105, przenosz\u0105c nadmiar cholesterolu ze \u015bcian naczy\u0144 do w\u0105troby, z kt\u00f3rej jest on nast\u0119pnie wydalany razem z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105. Za ma\u0142e st\u0119\u017cenie \u201edobrego\u201d cholesterolu podnosi ryzyko chor\u00f3b mia\u017cd\u017cycowych.<\/p>\n

Inaczej ma si\u0119 sprawa si\u0119 ma ze \u201ez\u0142ym\u201d cholesterolem (LDL), kt\u00f3ry dostarczasz jedz\u0105c okre\u015blone pokarmy. LDL transportuje cholesterol z w\u0105troby do kom\u00f3rek i robi to bardzo szybko. Dlatego jego nadmiar mo\u017ce powodowa\u0107 zw\u0119\u017cenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych, co utrudnia przep\u0142yw krwi i obni\u017ca jej natlenienie, a w konsekwencji prowadzi do mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic. I w przeciwie\u0144stwie do \u201edobrego\u201d cholesterolu, LDL jest dla nas gro\u017any, gdy jego st\u0119\u017cenie we krwi jest wysokie.<\/p>\n

Jakie s\u0105 objawy za wysokiego cholesterolu?<\/strong><\/h2>\n

Podwy\u017cszony, nawet bardzo, cholesterol nie daje zbyt wyrazistych objaw\u00f3w. Chyba \u017ce jest ju\u017c za p\u00f3\u017ano i dosz\u0142o na przyk\u0142ad do rozwoju mia\u017cd\u017cycy. Co mo\u017ce niepokoi\u0107? Przede wszystkim spadek koncentracji, uczucie ci\u0119\u017ckich n\u00f3g, nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra lubi i\u015b\u0107 w parze z hiperlipidemi\u0105. Na \u0142okciach, kolanach, \u015bci\u0119gnach Achillesa oraz w k\u0105cikach oczu mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 \u017c\u00f3\u0142tawe plamki lub zgrubienia, czyli tzw. \u017c\u00f3\u0142taki cholesterolowe. Czasami punktowe \u017c\u00f3\u0142te lub czerwone plamki wyst\u0119puj\u0105 te\u017c w okolicy warg.<\/p>\n

Wyra\u017aniejsze objawy daje wie\u0144c\u00f3wka. Chodzi przede wszystkim o b\u00f3l w klatce piersiowej, kt\u00f3ry w bardziej zaawansowanych stadiach przesuwa si\u0119 od mostka do barku. Do tego dochodz\u0105 nudno\u015bci, dr\u0119twienie r\u0105k, ko\u0142atanie serca, a tak\u017ce zawroty g\u0142owy. Je\u015bli zauwa\u017casz u siebie podobne objawy, nie czekaj z wizyt\u0105 u lekarza i oznaczeniem profilu lipidowego.<\/p>\n

Na czym polega badanie cholesterolu?<\/strong><\/h2>\n

Pomiar tylko st\u0119\u017cenia ca\u0142kowitego cholesterolu nie jest miarodajne dla oceny naszego zdrowia. Jakie badanie na cholesterol wi\u0119c zlecaj\u0105 nam lekarza? W \u017cargonie medycznym pod nazw\u0105 \u201ebadanie cholesterolu\u201d w istocie kryje si\u0119 profil lipidowy, inaczej zwany lipidogramem, czyli ca\u0142o\u015bciowy test cholesterolu. Pozwala on na pe\u0142n\u0105 ocen\u0119 naszej gospodarki lipidowej, czyli poziomu t\u0142uszcz\u00f3w kt\u00f3re kr\u0105\u017c\u0105 w naszym organizmie.<\/p>\n

W sk\u0142ad profilu lipidowego wchodzi ocena czterech, a co raz cz\u0119\u015bciej pi\u0119ciu parametr\u00f3w:<\/p>\n

    \n
  • cholesterolu ca\u0142kowitego,<\/li>\n
  • cholesterolu LDL,<\/li>\n
  • cholesterolu HDL,<\/li>\n
  • cholesterolu nie-HDL (nowy parametr),<\/li>\n
  • tr\u00f3jgliceryd\u00f3w (TG).<\/li>\n<\/ul>\n

    Dopiero analiza tych sk\u0142adnik\u00f3w razem wraz z wywiadem medycznym pozwala realnie oceni\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia chor\u00f3b serca czy schorze\u0144 naczyniowych.<\/p>\n

    Nie-HDL jest stosunkowo nowym parametrem oznaczanym w ramach profilu lipidowego. Jego analiza jest rekomendowana we wszystkich badaniach cholesterolu, ale szczeg\u00f3lnie u os\u00f3b z wysokim ryzykiem chor\u00f3b sercowo-naczyniowych oraz z wysok\u0105 hipertr\u00f3jglicerydemi\u0105. nie-HDL pokazuje \u0142\u0105cznie st\u0119\u017cenie we krwi wszystkich lipoprotein aterogennych, czyli tych sprzyjaj\u0105cych rozwojowi mia\u017cd\u017cycy, a kt\u00f3rych nie uwzgl\u0119dnia pomiar LDL.<\/p>\n

    Jakie s\u0105 normy dla cholesterolu?<\/strong><\/h2>\n

    Normy cholesterolu we krwi s\u0105 spraw\u0105 do\u015b\u0107 indywidualn\u0105, bo zale\u017c\u0105 od wieku, wagi, p\u0142ci, trybu \u017cycia, obci\u0105\u017ce\u0144 rodzinnych, zaburzonej pracy niekt\u00f3rych narz\u0105d\u00f3w czy ewentualnych chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. Mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce nieprawid\u0142owe poziomy cholesterolu maj\u0105 pod\u0142o\u017ce genetyczne.<\/p>\n

    Normy dla cholesterolu:<\/p>\n

      \n
    • Cholesterol ca\u0142kowity:<\/strong> od 115,00 mg\/dl do 190,00 mg\/dl<\/li>\n
    • Cholesterol HDL: <\/strong>\n
        \n
      • norma dla m\u0119\u017cczyzn: ponad 40 mg\/dl<\/li>\n
      • norma dla kobiet: ponad 45 mg\/dl<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n
      • Cholesterol nie-HDL:<\/strong>\n
          \n
        • norma dla os\u00f3b zdrowych lub z umiarkowanym ryzykiem: do 145 mg\/dl<\/li>\n
        • norma dla os\u00f3b z du\u017cym ryzykiem: do 130 mg\/dl<\/li>\n
        • norma dla os\u00f3b z bardzo du\u017cym ryzykiem zgonu z powodu choroby sercowo-naczyniowej (pacjenci z cukrzyc\u0105, mia\u017cd\u017cyc\u0105 i chorob\u0105 wie\u0144cow\u0105): do 100 mg\/dl<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n
        • Cholesterol LDL:<\/strong>\n
            \n
          • norma dla os\u00f3b zdrowych lub z umiarkowanym ryzykiem: do 115 mg\/dl<\/li>\n
          • norma dla os\u00f3b z du\u017cym ryzykiem: do 100 mg\/dl<\/li>\n
          • norma dla os\u00f3b z bardzo du\u017cym ryzykiem zgonu z powodu choroby sercowo-naczyniowej (pacjenci z cukrzyc\u0105, mia\u017cd\u017cyc\u0105 i chorob\u0105 wie\u0144cow\u0105): do 70 mg\/dl<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n
          • Tr\u00f3jglicerydy: <\/strong>mniej ni\u017c 150 mg\/dl<\/li>\n<\/ul>\n

            Mg\/dl (miligram na decylitr) jest jednostk\u0105, w kt\u00f3rej oznacza si\u0119 st\u0119\u017cenie danego parametru we krwi.<\/p>\n

            J<\/strong>ak interpretowa\u0107 wyniki?<\/strong><\/h2>\n

            Na bardzo og\u00f3lnym poziomie za wysoki poziom cholesterolu we krwi mo\u017ce powodowa\u0107 szereg schorze\u0144 na tle mia\u017cd\u017cycowym oraz kilka innych chor\u00f3b. Niedobrze, gdy cholesterol ca\u0142kowity jest te\u017c za niski. Zbyt ma\u0142e st\u0119\u017cenie tego zwi\u0105zku we krwi mo\u017ce prowadzi\u0107 do depresji czy rozwoju choroby afektywnej dwubiegunowej. Obni\u017ca te\u017c odporno\u015b\u0107. Lipidogram mo\u017ce wskaza\u0107 na powy\u017csze ryzyka. Zawiera te\u017c sporo informacji na temat twojego trybu \u017cycia. Tyle w skr\u00f3cie, a jak to wygl\u0105da w szczeg\u00f3\u0142ach przedstawiamy poni\u017cej.<\/p>\n

            Za wysokie poziomy cholesterolu ca\u0142kowitego i LDL \u00a0mog\u0105 wskazywa\u0107 na z\u0142\u0105 diet\u0119 \u2013 bogat\u0105 przede wszystkim w t\u0142uszcze nasycone oraz trans i wysoko przetworzone produkty. Podwy\u017cszenie parametr\u00f3w mo\u017ce by\u0107 te\u017c spowodowane zbyt ma\u0142\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105. Wysokie st\u0119\u017cenie cholesterolu ca\u0142kowitego i LDL pojawia si\u0119 w chorobach trzustki i nerek, przy cukrzycy, hipercholesterolemii, niedro\u017cno\u015bci dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, niedoczynno\u015bci tarczycy. Mo\u017ce te\u017c by\u0107 wynikiem choroby alkoholowej.<\/p>\n

            Niepo\u017c\u0105dane s\u0105 te\u017c zbyt niskie warto\u015bci obu parametr\u00f3w. Ich za du\u017cy spadek mo\u017ce sugerowa\u0107 nadczynno\u015b\u0107 tarczycy czy marsko\u015b\u0107 w\u0105troby. Mo\u017ce te\u017c \u015bwiadczy\u0107 o wyniszczeniu organizmu z powodu przebytej choroby lub niedo\u017cywienia.<\/p>\n

            Zbyt niskie st\u0119\u017cenie HDL we krwi jest zazwyczaj objawem niezdrowego stylu \u017cycia. Chodzi przede wszystkim o niewystarczaj\u0105c\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, b\u0142\u0119dy w diecie (t\u0142uszcze zwierz\u0119ce, przetworzone produkty) oraz o nadu\u017cywanie alkoholu.<\/p>\n

            Podobne czynniki, ale te\u017c uwarunkowania genetyczne, mog\u0105 sta\u0107 za podwy\u017cszonym poziomem tr\u00f3jgliceryd\u00f3w. Za wyskoki poziom TG mo\u017ce (ale nie musi) by\u0107 symptomem cukrzycy, insulinooporno\u015bci, dny moczanowej, niewydolno\u015bci nerek oraz niedoczynno\u015bci tarczycy. Wyst\u0119puje te\u017c przy chorobach w\u0105troby oraz zapaleniu trzustki. Wysoki wynik tr\u00f3jgliceryd\u00f3w razem zza niskim st\u0119\u017ceniem HDL towarzyszy oty\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n

            \n
            \n
            \n
            \n <\/span>\n <\/div>\n \n Powy\u017csze interpretacje poszczeg\u00f3lnych wynik\u00f3w profilu lipidowego s\u0105 tylko hipotezami. Dobrze przeanalizowane badanie cholesterolu zawsze uwzgl\u0119dnia wi\u0119cej zmiennych, w tym dane z wywiadu medycznego i histori\u0119 chor\u00f3b naczyniowo-wie\u0144cowych w rodzinie. Innymi s\u0142owy, analiz\u0119 wynik\u00f3w lipidogramu zawsze oddawaj w r\u0119ce lekarza.\n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/section>\n

            Jak si\u0119 przygotowa\u0107 do badania?<\/strong><\/h2>\n

            Badanie cholesterolu w sposobie wykonania nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od morfologii krwi. Krew do badania pobierana jest najcz\u0119\u015bciej z \u017cy\u0142y \u0142okciowej. Wyniki dost\u0119pne s\u0105 tego samego dnia lub przy du\u017cym ob\u0142o\u017ceniu laboratori\u00f3w \u2013 kolejnego dnia po badaniu.<\/p>\n

            W punkcie pobra\u0144 stawiasz si\u0119 na czczo. Czego nie je\u015b\u0107 przed badaniem cholesterolu? Na 3-4 dni unikaj przejadania si\u0119 i zrezygnuj z t\u0142ustego i sma\u017conego jedzenia. S\u0142owem, postaw na zdrow\u0105 i lekkostrawn\u0105 diet\u0119.<\/p>\n\n

            \n
            \n
            \n
            \n <\/span>\n <\/div>\n \n Badanie cholesterolu - ile godzin nie je\u015b\u0107: zaleca si\u0119 by na 14 godzin przed pobraniem krwi pod lipidogram niczego nie je\u015b\u0107. Mo\u017cna za to pi\u0107 wod\u0119. \n <\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/section>\n

            Osoby, kt\u00f3re s\u0105 po zawale, udarze, operacji, infekcji, biegunce, urazie czy po ci\u0105\u017cy z badaniem cholesterolu powinny poczeka\u0107 oko\u0142o 2 miesi\u0119cy. Dopiero wtedy uzyskane wyniki uznaje si\u0119 za miarodajne.<\/p>\n

            Gdzie zrobi\u0107 badanie cholesterolu?<\/strong><\/h2>\n

            Badanie cholesterolu zazwyczaj przeprowadzane jest w prywatnych lub publicznych gabinetach zabiegowych. Mo\u017ce by\u0107 potrzebne skierowanie od lekarza. Cholesterol mo\u017cna te\u017c zmierzy\u0107 w warunkach domowych. Jak zbada\u0107 w domu? Proste badanie mo\u017cesz zrobi\u0107 za pomoc\u0105 niewielkiego urz\u0105dzenia z testem paskowym i z krwi pobranej z palca. Po nak\u0142uciu opuszka w specjalnym polu testowym umieszczasz kropl\u0119 krwi, czekasz par\u0119 minut i masz wyniki cholesterolu ca\u0142kowitego.<\/p>\n

            A co z lipidogramem? Te\u017c jest mo\u017cliwy w domu, ale nie wykonany samodzielnie. Je\u015bli z jaki\u015b powod\u00f3w nie chcesz lub nie mo\u017cesz pojawi\u0107 si\u0119 w gabinecie zabiegowym, pobranie krwi do profilu lipidowego mo\u017ce odby\u0107 si\u0119 w domu w ramach tzw. wizyty domowej. Nie zawsze jednak taka opcja b\u0119dzie dost\u0119pna w ramach us\u0142ug NFZ czy w prywatnych sieciach medycznych, na przyk\u0142ad ze wzgl\u0119d\u00f3w kadrowych lub sprz\u0119towych.<\/p>\n

            Je\u015bli zale\u017cy nam na domowej opcji bada\u0144, warto pomy\u015ble\u0107 o odpowiednim ubezpieczeniu zdrowotnym, kt\u00f3re w zakresie ma tak\u0105 us\u0142ug\u0119 i to bezp\u0142atnie. Co wi\u0119cej, w ramach polisy zdrowotnej mo\u017cna liczy\u0107 na bezp\u0142atny dost\u0119p do innych bada\u0144 oraz specjalist\u00f3w, co w perspektywie pozwala zaoszcz\u0119dzi\u0107 czas (kolejki na NFZ) i pieni\u0105dze (wysokie \u0142\u0105czne koszty bada\u0144 i konsultacji prywatnych). Ubezpieczenia zdrowotne s\u0105 stosunkowo niedrogie i podstawowe pakiety zaczynaj\u0105 si\u0119 od ok. 30 z\u0142 miesi\u0119cznie.<\/p>\n

            Jak obni\u017cy\u0107 cholesterol? <\/strong><\/h2>\n

            Badanie cholesterolu niemi\u0142o ci\u0119 zaskoczy\u0142o i masz podwy\u017cszone wyniki? To jeszcze nie dramat, cho\u0107 sygna\u0142 ostrzegawczy na pewno. Na pewno te\u017c wskazanie do zmiany diety i zwi\u0119kszenia aktywno\u015bci fizycznej. Ogranicz lub zrezygnuj zupe\u0142nie z bia\u0142ego pieczywa, t\u0142uszczy nasyconych i trans, wysoko przetworzonej \u017cywno\u015bci. Wprowad\u017a za to do diety zdrowe t\u0142uszcze ro\u015blinne, pe\u0142noziarniste pieczywo i generalnie w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone.<\/p>\n

            \u0106wiczenia mog\u0105 by\u0107 nawet \u0142agodne \u2013 spacery, rekreacyjna jazda na rowerze, jogging czy nordic walking. Wa\u017cne, by robi\u0107 je regularnie 3-4 razy w tygodniu przez minimum 30 minut. Odpowiednie od\u017cywianie i regularny ruch s\u0105 zreszt\u0105 najlepsz\u0105 profilaktyk\u0105 dla trzymania cholesterolu w ryzach.<\/p>\n

            W opanowaniu cholesterolu pomocne s\u0105 te\u017c witaminy:<\/p>\n